Enciklopedija sisara

Sarcophilus F.G. Cuvier, 1837 - Sarcophilus harrisii (Boitard, 1841) - tasmanijski đavo

Marsupialia - torbari — Autor sisari @ 20:26

Tasmanijski đavo (Sarcophilus harrisii) je karnivorni torbar koji sada u divljini živi samo na Tasmaniji.

Tasmanijski đavo je jedini živi pripadnik roda Sarcophilus. Veličine malenog psa, ali zdepaste i snažne građe, tasmanijski đavo je sada najveći mesojedi torbar nakon izumiranja tasmanijskog vuka 1936. Tasmanijski đavo je iskorenjen sa australijskog kopna tokom zadnjih 3000 godina, mnogo pre naseljavanja belaca 1788. Budući da su na njih gledali kao na pretnju stoci na Tasmaniji, tasmanijski đavoli su lovljeni do 1941., kada su postali službeno zaštićeni.

Od kasnih 1990-ih, tumor lica koji je sve zastupljeniji kod tasmanijskih đavola, dosta je smanjio njihovu populaciju i sada predstavlja pretnju opstanku vrste, koja je 2009. proglašena ugroženom vrstom. Sada Vlada Tasmanije sprovodi programe za smanjenje uticaja bolesti.

MužjakA map showing one large island (Tasmania) and two small islands north of it. The whole of Tasmania is coloured in and the waters and small islands are not, as the devil is not extant there.

Karakteriše ga crno krzno, smrad koji ispušta kada je pod stresom, izrazito glasani i zastrašujući krici koje ispušta, kao i krvožednost kada se hrani.

Najkrupniji je mesojedi torbar. Zdepaste je građe, sa velikom glavom i repom koji čini polovinu dužine tela. Neobično za torbara je da su prednji udovi nešto duži od zadnjih. Mogu trčati brzinom do 13 km na sat na kratke razdaljine. Krzno je obično crno, a nepravilne bele šare na prsima i trtici su česte. Mužjaci su obično veći od ženki, sa prosečnom dužinom od 652 mm od glave do početka repa. Rep je dug 258 mm. Prosečna težina je 8 kg. Prosječna dužina tela i glave kod ženke je 570 mm, sa repom od 244 mm i prosečnom težinom od 6 kg. Prosečna dužina života tasmanskog đavola u divljini je 6 godina, ali u zatočeništvu duže žive.

Tasmanijski đavo nakuplja masti u svom repu, pa nezdravi đavoli obično imaju tanke repove. Koristi mirisne žlezde pri osnovi repa da označi tlo iza sebe mirisom. Kada ga se uznemirava, đavo ispusti odvratan smrad, skoro isto tako smrdljiv kao kod tvora.

Vrag ima duge brkove na licu i pramenove na vrhu glave koji mu pomažu da nađe plen u mraku, a pokazuju i koliko je drugi đavo blizu dok se hrane. Sluh je dominantno čulo, a takođe ima i odlično čulo mirisa. 

Jedna analiza snage ugriza kod sisara u odnosu na veličinu tela pokazuje da vrag ima najjači ugriz. Snaga ugriza je tako velika jer je i glava velika. Takođe ima i zube koji rastu polako tokom života. Zubi i vilice tasmanskog vraga i hijene su slični, što je jedan primer konvergentne evolucije.

Tasmanijski đavolii su rasprostranjeni i prilično česti na Tasmaniji, ali brzo umru od tumora lica. Žive u svim staništima, pa i rubovima urbanih područja, a posebno vole sušne šume i šume na obali. Tasmanski đavo je noćna vrsta, a dan provodi u gustom grmu ili u rupi. Mladunci se mogu penjati na drveće, ali to postaje sve teže kako odrastaju. Mogu takođe i plivati. Solitarni su i ne formiraju čopore. Zauzimaju teritorije od 8–20 km², koji se mogu dosta preklapati sa teritorijima drugih vragova.

 

Tasmanian devil running

 

Tasmanijski đavoli mogu loviti plen do veličine malenog kengura, ali su inače oportunisti i jedu i strvine. Najviše voli vombate, ali jede i sve ostale malene životinje, domaće životinje, ptice, ribe, žabe i gmizavce. Ishrana im mnogo varira i zavisi od dostupne hrane. U proseku jedu oko 15% svoje telesne težine svaki dan; međutim, mogu pojesti do 40% u 30 minuta ako im se pruži prilika. Jedu sve delove strvine, uključjući i kosti i krzno, zajedno sa mesom i unutrašnjim organima. Što se ovoga tiče, farmeri ga smatraju korisnim jer brzo pojedu strvinu i zaustave širenje insekata koji mogu nauditi stoci.

Iako love sami, hranjenje je društveni događaj za tasmanijske vragove. Može se skupiti i do 12 životinja, a njihovi krici se mogu čuti nekoliko kilometara dalje. Mužjaci su agresivniji pri hranjenju i često zadobiju ožiljke.

A Tasmanian devilTasmanian devil feeding on a kangaroo carcassTasmanian devil with preyTasmanian devil feeding on a cane toadGroup of Tasmanian devils feeding

Ženke se razmonžavaju nakon druge godine života. Nakon toga, plodne su jednom godišnje. Parenje počinje u martu, na zaklonjenim mjestima, i danju i noću. Tokom sezone parenja mužjaci se bore za ženke, a ženke se pare sa dominantnim mužjakom. Nisu monogamni, a ženke će se pariti sa još nekoliko mužjaka ako dominantni ne pazi na njih nakon parenja. Trudnoća  traje 21 dan, a svaka ženka rodi 20-30 mladih od kojih svaki teži prosečno 0,18–0,24 grama. Kada se mladi rode, kompeticija je žestoka dok se iz vagine penju do torbe. Kada uđu unutra, svaki prihvati dojku i ostaje tako 100 dana. Torba ženke tasmanskog đavola, kao i vombata, je otvorena na kraju, pa je ženki teško da ima fizički dodir s mladima. Iako se rodi mnogo mladih, ženka ima samo četiri dojke, pa tako nikada nema više od četiri bebe u torbi; što je ženka starija, to okoti manje mladunaca. U proseku, preživi više ženki nego mužjaka.

U torbi, mladi se brzo razvijaju. Nakon 15 dana vidljive su uši. Očni kapci se pojave nakon 16 dana, brkovi nakon 17 dana, usne nakon 20 dana. Mladima počne rasti krzno nakon 49 dana, a nakon 90 imaju celo krzno. Oči im se otvore kratko nakon razvitka krzna - između 87 i 93 dana. Napuštaju torbu 105 dana nakon rođenja. Izgledaju kao male kopije roditelja i teže otprilike 500 grama. Za razliku od mladih kengura, mladi tasmanijskog đavola se ne vraćaju u torbu; umesto toga, ostaju u jazbini sledeća tri meseca. Prvi put izlaze vani između oktobra i decembra. Postaju nezavisni u januaru. Ženke odgajaju mlade šest meseci tokom jedne godine.

 

Tasmanian devil young in pouch
Pair of juvenile Tasmanian devils at the entrance to the den
Adult and juvenile Tasmanian devils fighting
Adult Tasmanian devil
Tasmanian devil on branch
Adult Tasmanian devil displaying red ears

 

 

 

 

                                           Đavo sa facijalnim tumorom

 


Powered by blog.rs